Elektrik sayğacı evin və ya obyektin elektrik sistemində yalnız sərfiyyatı göstərən cihaz deyil. Sayğacdan sonra gələn giriş avtomatı, elektrik şiti, kabel birləşmələri və yük paylanması bütün sistemin təhlükəsizliyini müəyyən edir. Elektrik sayğacı yoxlama zamanı əsas məqsəd göstəriciyə baxmaq yox, sayğac ətrafında qızma, boş kontakt, həddindən artıq yük, gərginlik düşməsi və avtomat atması kimi riskləri vaxtında görməkdir.
Bir çox evdə problem sayğacın özündə deyil, sayğacdan sonrakı giriş xəttində və şitdə olur. Kabel kəsiyi uyğun seçilməyəndə, avtomat köhnələndə və ya kontaktlar boşalanda evdə işıqlar titrəyir, rozetkalar qızır, güclü cihazlar işə düşəndə gərginlik azalır. Belə hallarda gərginlik problemlərinin diaqnostikası və həlli yalnız sayğaca baxmaqla məhdudlaşmamalı, bütün giriş xətti üzrə aparılmalıdır.
İlk baxışda sayğac qutusu səliqəli görünə bilər, amma real risklər çox vaxt içəridəki kontaktlarda gizlənir. Sayğacdan çıxan kabelin izolyasiyası, giriş avtomatına daxil olan uclar, sıfır bağlantısı, torpaqlama xətti və şitə gedən kabel ayrı-ayrılıqda yoxlanmalıdır. Plastik qoxusu, qaralmış izolyasiya, saralmış avtomat korpusu və ya zəif sıxılmış klemens ciddi xəbərdarlıqdır.
Yoxlama zamanı yük altında ölçmə daha faydalıdır. Evdə kondisioner, su qızdırıcısı, elektrik sobası, nasos və paltaryuyan kimi cihazlar işləyərkən cərəyan və gərginlik davranışı ölçülür. Əgər yük artanda gərginlik kəskin düşürsə, problem kabel kəsiyində, uzun xəttdə, boş kontaktda və ya panelin yanlış yığılmasında ola bilər. Bu mərhələdə elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi ehtiyacı da üzə çıxa bilər.
Sayğaca qədər olan hissə adətən təchizatçı qurumun məsuliyyət zonasına aid olur, sayğacdan sonrakı xətt isə ev sahibinin və ya obyekt sahibinin daxili elektrik sisteminə bağlıdır. Buna görə evdə avtomat atırsa, rozetka qızırsa və ya şitdə qoxu varsa, problem çox vaxt sayğacdan sonrakı hissədə olur. Bu mövzu üzrə sayğacdan sonra elektrik xəttində nə yoxlanmalıdır yazısı da faydalı tamamlayıcıdır.
Giriş avtomatı evin bütün yükünü idarə edən əsas qoruyucu elementdir. Onun nominalı kabelə uyğun seçilməlidir. Avtomat çox kiçikdirsə, normal yüklərdə tez-tez ata bilər. Çox böyükdürsə, kabel qızdığı halda vaxtında açmaya bilər. Hər iki vəziyyət narahatlıq və təhlükə yaradır. Avtomatın köhnəlməsi, mexaniki boşalması və ya uc bağlantısının qızması da eyni dərəcədə risklidir.
Bir çox hallarda istifadəçi problemi “avtomat zəifdir” kimi görür və daha böyük avtomat istəyir. Amma bu, təhlükəli yanaşmadır. Əvvəlcə kabel kəsiyi, real yük, şit bağlantısı və nasazlıq ehtimalı yoxlanmalıdır. Giriş və qrup avtomatlarının seçimi üçün avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi peşəkar ölçmə ilə aparılmalıdır.
Avtomatın atması həmişə avtomatın nasaz olması demək deyil. Səbəb həddindən artıq yük, qısaqapanma, izolyasiya zədəsi, zəif kontakt və ya cihaz nasazlığı ola bilər. Əgər avtomat yalnız müəyyən cihaz qoşulanda atırsa, həmin cihaz və onun xətti yoxlanmalıdır. Əgər səbəbsiz kimi görünürsə, şitdə qızma və kabel birləşmələri ölçülməlidir. Qısaqapanma şübhəsində qısaqapanmaların aradan qaldırılması gecikdirilməməlidir.
Sayğacdan sonra gələn şitdə qruplar düzgün ayrılmalıdır. Mətbəx, hamam, işıqlandırma, rozetkalar, kondisioner, su qızdırıcısı və həyət xətti eyni avtomata yığılarsa, həm nasazlığı tapmaq çətinləşir, həm də bir xətt həddindən artıq yüklənir. Səliqəli paneldə hər qrupun adı yazılır, kabel ucları düzgün sıxılır və qruplar real istifadə ssenarisinə görə bölünür.
Şitdə qarışıq naqillər, yan-yana sıxılmış zəif uclar, yanlış rənglənmiş xətlər və imzasız avtomatlar gələcək servis üçün problem yaradır. Peşəkar usta paneli yoxlayanda yalnız “işləyir” demir; kabel kəsiyini, avtomat nominalını, sıfır və torpaqlama baralarını, RCD və diferensial qorumanı birlikdə qiymətləndirir. Şit yenilənməlidirsə, elektrik panellərinin yığılması və təmiri ilə qruplar yenidən qurulmalıdır.
Sayğac və şit ətrafında ən təhlükəli səhvlərdən biri torpaqlama ilə sıfır xəttinin yanlış birləşdirilməsidir. Torpaqlama qoruma üçündür, sıfır isə işçi keçiricidir. Bu xətlər səhv bağlananda metal korpuslu cihazlarda təhlükəli gərginlik, RCD-nin səbəbsiz açması və ya real təhlükədə qorumanın işləməməsi mümkündür. Torpaqlama mövzusu üzrə evdə torpaqlama niyə vacibdir yazısı praktiki izah verir.
Sayğac qutusundan və ya şitdən yanıq qoxusu gəlirsə, avtomat korpusu qızırsa, kabel uclarında qaralma varsa, evdə işıqlar titrəyirsə, rozetkalar isinirsə və ya cihazlar səbəbsiz sönüb-yanırsa, sistemi yükləməyə davam etmək olmaz. Bu əlamətlərdən biri belə ciddi kontakt və ya yük problemi göstərə bilər. Rozetka və açar nöqtələrində qızma varsa, rozetka və açarların quraşdırılması və dəyişdirilməsi də yoxlamanın bir hissəsi olmalıdır.
Obyektlərdə vəziyyət daha həssasdır, çünki kompyuter, kassalar, kamera sistemi, soyuducu və digər avadanlıq eyni vaxtda işləyə bilər. Təhlükəsizlik kameraları və zəif axın cihazları da düzgün qidalanma tələb edir. Belə sistemlər sayğacdan sonrakı şitə qoşulanda təhlükəsizlik sistemlərinin elektrik qoşulması qaydaları nəzərə alınmalıdır.
Peşəkar elektrik ustası əvvəlcə istifadəçinin şikayətini dinləyir: avtomat nə vaxt atır, hansı cihaz qoşulanda problem artır, qızma harada hiss olunur. Sonra sayğacdan sonrakı xətt, giriş avtomatı, şit bağlantıları, qrup avtomatları və yük altında gərginlik ölçülür. Lazım gəlsə, xətt hissə-hissə ayrılır və nasazlıq lokallaşdırılır. Məqsəd problemi gizlətmək yox, səbəbini tapmaqdır.
Nəticə olaraq, elektrik sayğacı yoxlama yalnız göstəriciyə baxmaqla bitmir. Giriş avtomatı, şit, kabel, torpaqlama, yük paylanması və kontakt keyfiyyəti birlikdə dəyərləndirilməlidir. Evinizdə və ya obyektinizdə qızma, avtomat atması və gərginlik problemi varsa, elektrik xidmətləri bölməsinə baxa və ya birbaşa sifariş göndərə bilərsiniz.
