Rozetkanın qızması, ştepselin boş oturması və ya divardan yanıq iyi gəlməsi evdə diqqətə alınmalı ciddi elektrik əlamətlərindəndir. Bu problem bəzən sadə boş kontaktla bağlı olur, bəzən isə xəttin artıq yüklənməsi, köhnə naqil, keyfiyyətsiz uzadıcı və ya gizli qısaqapanma riskini göstərir. Rozetka qızırsa, onu “bir az isinib, keçər” kimi qəbul etmək doğru deyil, çünki istilik elektrik kontaktında müqavimətin artdığını və həmin nöqtənin yanma riski daşıdığını bildirə bilər.
Bu yazıda rozetkanın niyə qızdığını, evdə hansı addımları təhlükəsiz şəkildə yoxlamağın mümkün olduğunu və nə zaman peşəkar elektrik xidməti çağırmağın vacib olduğunu izah edirik. Məqsəd rozetkanı özbaşına sökmək deyil, riski vaxtında tanımaq və problemi düzgün ustaya yönləndirməkdir.
Ən yayılmış səbəb zəif kontaktdır. Ştepsel rozetkaya möhkəm oturmursa, içəridəki kontakt yayları boşalıbsa və ya naqil klemmaya tam sıxılmayıbsa, cərəyan keçən nöqtədə müqavimət artır. Müqavimət artdıqca istilik yaranır və plastik hissələr zamanla qarala, əriyən qoxu verə və hətta yanma təhlükəsi yarada bilər.
İkinci səbəb xəttin yüklənməsidir. Mətbəxdə elektrik sobası, çaydan, mikrodalğalı soba və paltaryuyan eyni xəttə qoşulanda rozetka və naqil normadan artıq cərəyan daşıya bilər. Belə vəziyyətdə yalnız rozetkanı dəyişmək kifayət etmir; yükün bölünməsi və bəzən ayrıca xətt çəkilməsi lazım olur. Bu halda elektrik xətlərinin çəkilməsi və yenilənməsi daha sağlam həll verir.
Rozetka ətrafında qaralma, plastikdə ərimə izi və yanıq iyi varsa, istifadəni dərhal dayandırın. Ştepseli ehtiyatla çıxarın, həmin xəttin avtomatını söndürün və rozetkanı təkrar işlətməyin. Bu əlamətlər artıq kontaktın qızdığını və izolyasiyanın zədələnə biləcəyini göstərir.
Ştepsel rozetkada oynayırsa, cihaz ara-sıra sönüb-yanırsa və ya toxunanda cızıltı səsi gəlirsə, iç kontaktlar boşalmış ola bilər. Belə rozetka güclü cihazlarda daha tez qızır. Problemin peşəkar həlli üçün rozetka və açarların quraşdırılması və dəyişdirilməsi xidməti seçilməlidir.
Rozetka qızması ilə birlikdə avtomat tez-tez atırsa, artıq yüklənmə və ya qısaqapanma ehtimalı artır. Avtomatı daha böyük nominala dəyişmək problemi həll etmir, əksinə naqilin qorumasını zəiflədə bilər. Belə hallarda avtomatların quraşdırılması və dəyişdirilməsi yalnız xətt yoxlanandan sonra edilməlidir.
Əvvəlcə qızan rozetkadan bütün cihazları ayırın. Rozetkanı soyuması üçün gözləyin və eyni cihazı başqa sağlam rozetkada sınayarkən diqqətli olun. Əgər cihaz başqa rozetkada da qızma yaradırsa, problem cihazın ştepselində və ya kabelində ola bilər. Əgər yalnız bir nöqtə qızırsa, nasazlıq çox güman həmin rozetka, bağlantı və ya xəttlə bağlıdır.
Uzadıcı və üçlükdən istifadə edirsinizsə, güclü cihazları eyni uzadıcıya qoşmayın. Xüsusilə elektrik qızdırıcısı, su qızdırıcısı, soba və kondisioner ayrıca və uyğun gücdə xətt tələb edə bilər. Bu cür cihazların qoşulması üçün elektrik avadanlıqlarının qoşulması düzgün seçilməlidir.
Peşəkar elektrik ustası yalnız rozetkanı dəyişmir. Əvvəlcə xəttdə gərginlik, kontaktların sıxlığı, naqilin kəsiyi, rozetkanın nominalı və avtomatın uyğunluğu yoxlanılır. Lazım gəldikdə paylayıcı qutu və elektrik paneli də açılaraq qızma izi, boş klemma və qaralmış bağlantılar axtarılır. Əgər problem paneldən gəlirsə, elektrik panellərinin yığılması və təmiri lazım ola bilər.
Bəzi hallarda rozetkadakı qızma gərginlik dalğalanması və ya zəif neytral bağlantı ilə də əlaqəli olur. İşıqlar zəifləyib-güclənirsə, cihazlar qeyri-sabit işləyirsə və rozetka eyni vaxtda qızırsa, gərginlik problemlərinin diaqnostikası və həlli vacibdir.
Rozetka dəyişdirilməsi sadə görünə bilər, amma yanlış faza-sıfır bağlantısı, zəif sıxılmış klemma, uyğun olmayan rozetka nominalı və köhnə naqilin zədələnməsi yeni problemi daha da böyüdə bilər. Üstəlik divar içində alüminium və mis naqil qarışığı varsa, standart yanaşma kifayət etmir. Elektrik işində “işləyir” nəticəsi yetərli deyil; bağlantı uzun müddət qızmadan və təhlükəsiz işləməlidir.
Rozetka toxunanda istidirsə, yanıq iyi varsa, ştepsel qaralıbsa, avtomat atırsa və ya eyni xəttdə bir neçə cihaz problem yaradırsa, gecikmədən usta çağırın. Elektrik-ustasi.az üzərindən sifariş göndərərək rozetka, açar, xətt və panel problemləri üçün peşəkar elektrik ustası çağıra bilərsiniz.
Qısa nəticə: rozetka qızırsa, əsas məqsəd istiliyin səbəbini tapmaqdır. Sadəcə rozetkanı dəyişmək bəzən yetərli olur, amma xətt yüklənibsə və ya kontaktlar paneldə zəifdirsə, problem təkrarlanacaq. Düzgün diaqnostika həm təhlükəsizliyi artırır, həm də gələcəkdə daha bahalı təmirin qarşısını alır.
